Home > Uncategorized > De ECB: het economische mondkapje van alle eurolanden

De ECB: het economische mondkapje van alle eurolanden

Opiniebijdrage in het ND van 24 maart 2020

Nog niet zo heel lang geleden leek het erop alsof de Europese Centrale Bank (ECB) al haar kruit had verschoten. In het najaar van 2019 riep aankomend ECB-president Christine Lagarde de Europese Ministers van Financiën op om minder te leunen op het monetair beleid. De economische verslapping kon beter worden bestreden met hogere overheidsbestedingen. DNB-president Klaas Knot bekritiseerde toen zelfs openlijk de beslissing van de ECB om het opkoopprogramma van staatsschuld te herstarten. Een ruimer monetair beleid zou onnodig en ineffectief zijn. De meest economen, waaronder ikzelf, waren het met hem eens.

De coronacrisis heeft een einde gemaakt aan deze discussie. De vraag is niet meer welk economisch beleid het meest effectief is. De vraag is nu of een combinatietherapie van overheidsbestedingen en goedkoop geld erin kan slagen om de onvermijdelijke economische neergang zo kort mogelijk te laten duren.

Voor bedrijven, ondernemers en werknemers zijn de banken en de overheid nu de meest zichtbare redders in nood. Banken kunnen bedrijven liquide houden na omzetverlies, door overbruggingskredieten te verstrekken en rente- en aflossingsbetalingen op te schorten. Dat is belangrijk, maar niet genoeg. Veel bedrijven hebben niet de buffers om een lange periode van economische stilstand uit te zingen en zullen zonder overheidsingrijpen failliet gaan. Met elk faillissement gaan kennis, kapitaal en banen verloren. Met steunprogramma’s voor de private sector probeert de regering dan ook te voorkomen dat een tijdelijke crisis in de volksgezondheid permanente schade toebrengt aan ons economisch potentieel.

Banken en overheden kunnen deze belangrijke rol in de aanpak van de crisis echter alleen spelen wanneer zij zich onvoorwaardelijk gesteund weten door hun centrale bank. Een bank die omvalt of een overheid die zich niet meer kan financieren in de kapitaalmarkten is als een zorgverlener die zelf besmet raakt. De ECB is dan ook het mondkapje van bankiers en Ministers van Financiën. Zij moet ervoor zorgen dat het economische virus niet overslaat van bedrijven naar banken en overheden. De ECB is daartoe in staat, door staatsschuld op te kopen en door, indien nodig, het financieel systeem van voldoende liquiditeiten te voorzien.

Dalende belastinginkomsten en stijgende overheidsuitgaven zullen de komende tijd de tekorten van Europese overheden sterk doen oplopen. De ECB moet ervoor zorgen dat die tegen een zo laag mogelijke rente kunnen worden gefinancierd. Dit betekent dat het monetair beleid volledig in dienst zal komen te staan van het begrotingsbeleid. In normale tijden is dat onwenselijk, want goedkoop geld verslapt de begrotingsdiscipline. Landen die begrotingsdiscipline hoog in het vaandel hebben staan, zoals Nederland en Duitsland, zullen zich hierbij dan ook ongemakkelijk voelen. Maar dit zijn geen normale tijden. Net als in een oorlogssituatie is het nu de taak van de centrale bank om elke twijfel in de financiële markten over de solvabiliteit van de overheid weg te nemen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog steeg de Amerikaanse staatsschuld van 40% naar meer dan 100% van het BBP om de oorlogsinspanning te financieren. Deze stijging kon alleen maar probleemloos verlopen omdat de Amerikaanse centrale bank ervoor zorgde dat de rente gedurende een lange periode zeer laag bleef.

Europa staat voor een enorme economische uitdaging. Als centrale bank van alle eurolanden is de ECB de enige instelling die de flexibiliteit en de middelen heeft om ze overeind te houden. Helaas is niet elk euroland in een even goede conditie deze crisis ingegaan. Italië zal de steun van de ECB harder nodig hebben dan landen als Nederland en Duitsland. Eerder deze maand zaaide Lagarde twijfel over de bereidheid van de ECB om Italië bij te staan met haar ongelukkige opmerking dat de ECB er niet is om renteverschillen tussen eurolanden te verkleinen. Maar dat is nu juist wat de ECB in deze noodsituatie wel moet doen. De ECB moet klaarstaan voor elk euroland. Niet in gelijke mate, maar naar behoefte. Als zij daarin faalt, dan zal de euro de coronacrisis niet overleven.

Categorieën:Uncategorized
  1. Nog geen reacties.
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s