Home > Uncategorized > Hoe groen kan monetair beleid zijn?

Hoe groen kan monetair beleid zijn?

Opiniebijdrage in het ND, 19 december 2019

Met de gelijkheid tussen man en vrouw is het in de Europese politiek slecht gesteld. Zo zijn slechts vijf van de 28 regeringsleiders vrouw. De Europese Unie streeft naar een man-vrouw balans in bepalende posities in de maatschappij, maar de vooruitgang is tergend langzaam. Is het misschien een idee dat Christine Lagarde, de nieuwe president van de Europese Centrale Bank, de macht van haar instelling gebruikt om deze nobele doelstelling dichterbij te brengen? De ECB zou een genderneutraal monetair beleid kunnen voeren, waarbij alleen nog maar staatsleningen worden opgekocht van landen waarvan de regering voor de helft uit vrouwen bestaat. Landen die achterlopen worden dan geconfronteerd met hogere leenkosten en hebben een sterke financiële prikkel om meer vrouwelijke ministers te benoemen.

Dit extreme voorbeeld van ECB-bemoeienis is minder vergezocht dan het lijkt. Onder het nieuwe  bewind van Lagarde lijkt de ECB klaar om de gebaande paden te verlaten. Hoewel een genderneutraal monetair beleid nog toekomstmuziek is, geldt dat niet voor een groen monetair beleid. Op de recente klimaatconferentie hebben politici weer eens hun onmacht laten zien om de klimaatcrisis aan te pakken. Omdat de ECB zich heeft bewezen als een slagvaardige crisisbestrijder, ligt het voor de hand om te kijken of zij kan bijdragen aan het oplossen van de klimaatcrisis. Christine Lagarde heeft al toegezegd zich sterk te willen maken voor een vergroening van het monetair beleid. Maar wat betekent dat concreet? En heeft de ECB wel het mandaat om het monetair beleid te vergroenen?

Volgens een voorstel dat nu circuleert zou de ECB niet meer moeten beleggen in obligaties van vervuilende bedrijven en zou de ECB deze obligaties ook niet langer als onderpand moeten accepteren. Het idee is dat de leenkosten van vervuilers dan stijgen en dat ze financieel worden geprikkeld om te verduurzamen. Tegenstanders van dit voorstel betogen dat het niet aan de ECB is om in haar beleggingsbeleid de ene bedrijfstak te bevoordelen boven de andere. Als de overheid vervuilende bedrijfsactiviteiten wil ontmoedigen kan zij dat heel goed zelf doen via democratisch tot stand gekomen veranderingen in het belastingstelsel, bijvoorbeeld in de vorm van een CO2 heffing. Ondanks de logica van dit laatste argument, lijkt het me toch een goed voorstel. Van een instelling die het publieke belang dient mag je enige kieskeurigheid in het beleggingsbeleid verwachten. De ECB heeft hiervoor bovendien het mandaat. Zolang zij haar primaire taak om voor prijsstabiliteit te zorgen niet uit het oog verliest, mag de ECB volgens het Verdrag van Maastricht haar macht gebruiken om het economisch beleid van de EU te ondersteunen. Vergroening is een onderdeel van dat beleid. Het zou dan ook goed zijn als de ECB obligaties van vervuilende bedrijven voortaan mijdt, net zoals obligaties van wapen- of sigarettenfabrikanten. Helaas laten berekeningen zien dat zo’n maatregel slechts een bescheiden effect heeft op de leenkosten van vervuilende bedrijven. Dit sympathieke voorstel zal dan ook geen “game-changer” zijn in het klimaatbeleid. Kan de ECB niet meer doen dan krabbelen in de marge? Moet Lagarde niet groter denken?

Bedrijfsobligaties beslaan slechts een klein deel van de balans van de ECB. Verreweg het meeste geld zit in Europese staatsleningen. Dit zijn leningen aan overheden die zich hebben gecommitteerd aan de klimaatafspraken van Parijs en die nu moeten leveren. Een groen monetair beleid dat staatsleningen ongemoeid laat is een gemiste kans om overheden een duwtje in de goede richting te geven. Als de ECB echt wil vergroenen, dan kan zij ervoor kiezen om met haar monetair beleid landen bij de klimaatles te houden. Bijvoorbeeld door alleen staatsleningen te gebruiken van landen die zich aan de klimaatafspraken houden. De leenkosten van regeringen die onvoldoende actie ondernemen zullen daardoor stijgen, terwijl regeringen die zich wel aan afspraken houden goedkoper uit zijn.

Wanneer de ECB milieueisen stelt aan staatsleningen zullen veel nationale politici beweren dat de ECB haar boekje te buiten gaat. Maar weet dan dat de zij die het hardste schreeuwen daarmee meteen aangeven hoe serieus ze de klimaatafspraken nemen. Politici die zich aan de klimaatafspraken houden hebben immers niets te vrezen. Laat Lagarde deze knuppel maar in het hoenderhok gooien.

Categorieën:Uncategorized
  1. Nog geen reacties.
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s