Home > Banken > Bankenconsolidatie is te belangrijk om aan de markt over te laten

Bankenconsolidatie is te belangrijk om aan de markt over te laten

Opiniebijdrage in het ND van 21 februari

Bij de presentatie van de jaarcijfers kon ING de kater van het witwasschandaal wegspoelen met mooie groeicijfers. Maar liefst één miljoen klanten had ING er in 2018 bij gekregen. Daaruit blijkt maar weer dat de financiële sector nog steeds wordt gedreven door een drang naar groei. Bij onze oosterburen wordt intussen volop gespeculeerd over het samengaan van Deutsche Bank en Commerzbank, waarmee in Duitsland een nationale bankenkampioen zou ontstaan. Een grote bank is echter niet noodzakelijkwijze een betere bank. Megabanken oefenen veel marktmacht uit en vormen een risico voor het financiële systeem. Het publieke belang is vooral gediend met veilige banken die de klant goed bedienen.

De afgelopen jaren is er in Europa veel energie gestoken in het optuigen van een bankenunie, met als resultaat dat de regelgeving en het bankentoezicht nu een Europese aangelegenheid zijn. De politiek heeft echter geen idee hoe de bankensector er binnen die bankenunie uit zou moeten zien. Ze lijkt er ook niet echt in geïnteresseerd. Ten onrechte, want ontwikkelingen binnen het bankwezen zijn te belangrijk om aan de banken zelf over te laten. Voor je het weet ontwikkelt de markt zich in een onwenselijke richting.

Wat dat betreft is Nederland ervaringsdeskundige. Tot 1990 waren Nederlandse financiële instellingen onderworpen aan het zogenaamde structuurbeleid, dat tot doel had om economische machtsconcentraties rondom banken tegen te gaan. Fusies van grote banken werden in beginsel niet toegestaan, vanwege de daaruit voortvloeiende verschraling van het bancaire aanbod. Het structuurbeleid hield de diversiteit van de sector in stand en zette het een rem op de groeidrang van bankiers. Het werd afgeschaft omdat de regering destijds van mening was dat grotere Nederlandse banken zich beter zouden kunnen redden op de interne Europese markt. Na de afschaffing volgde een periode van binnenlandse samenklontering die het systeemrisico van Nederlandse banken sterk heeft vergroot. In plaats van Europese concurrentie kreeg de consument een verschraald bankenaanbod. Bijna 30 jaar na de afschaffing van het structuurbeleid klaagt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in haar recente rapport “Geld en schuld” over het gebrek aan diversiteit in het bankenlandschap en de dominantie van de drie systeembanken. Dit is ons niet overkomen, maar een uitvloeisel van een bewuste politieke keuze om de banken vrij spel te geven.

Wat er gebeurt als we de Europese banken vrij spel geven in de bankenunie laat zich raden. Voor hen is de meest profijtelijke strategie om eerst samen te klonteren op de nationale thuismarkt, waar ze gemakkelijk kostenbesparingen kunnen realiseren en hun marktmacht ten koste van de consument kunnen vergroten. Dat proces heeft Nederland helaas al doorlopen, maar is in landen als Duitsland en Italië nog in het beginstadium. Ik verwacht dat nationale systeembanken vervolgens zullen willen fuseren om Europese megabanken te vormen, want bankiers meten hun prestige en beloning primair af aan de omvang van de bankbalans. Ook kunnen ze zo het enige echte schaalvoordeel, dat ze in de Europese markt te groot zijn om failliet te laten gaan en dus op de impliciete steun van de overheid kunnen rekenen, realiseren. Het bovenstaande scenario is in het belang van de bankiers, maar daarmee nog niet in het publiek belang.

Europa kan leren van de blunder die Nederland met de afschaffing van het structuurbeleid heeft begaan. Een Europese instantie moet de regie nemen over de marktordening binnen de bankensector en daarbij de publieke belangen bewaken. Er is dus een Europees structuurbeleid nodig. Dit betekent niet dat er niets moet veranderen. Een aantal Europese landen zijn “overbanked”, met teveel kleine en inefficiënte banken. Het zou geen kwaad kunnen als de efficiëntere middelgrote Europese banken over de grens actief worden en hun zwakkere buitenlandse broeders overnemen. Maar de randvoorwaarden hierbij moeten zijn dat de concurrentie er niet onder lijdt en dat het systeemrisico binnen de perken blijft. Op die manier kan worden gewerkt aan echte integratie van de Europese bankenmarkt, waarbij de klant baat heeft bij betere dienstverlening en de belastingbetaler niet het risico draagt van omvallende megabanken.

Advertenties
Categorieën:Banken
  1. Nog geen reacties.
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s