Home > Uncategorized > Minder risicodeling voor een stabielere eurozone

Minder risicodeling voor een stabielere eurozone

Opiniebijdrage in het ND van 4 december

Moeten de eurolanden meer risico’s met elkaar delen? Veel economen vinden van wel. Een euroland dat te maken krijgt met een negatieve economische schok kan niet, zoals vroeger, de klap opvangen met een waardedaling van de eigen munt. De gemeenschappelijke munt maakt dat onmogelijk. In theorie kan meer onderlinge risicodeling tussen de eurolanden dan uitkomst bieden, bijvoorbeeld via een gemeenschappelijke begroting. Landen waar het goed gaat dragen geld af aan een pot met stabilisatiegeld, waaruit landen waar het slecht gaat financiële steun ontvangen. Deze redenering ligt ten grondslag aan de hervormingen die nu in Brussel op tafel liggen. Europese regeringsleiders beslissen deze maand over voorstellen voor een eigen begroting voor de eurozone, een Europees garantiestelsel voor banktegoeden en een hervorming van het noodfonds ESM. Op de achtergrond sluimert een Italiaanse crisis, veroorzaakt door een populistische regering die ageert tegen Europa en lak heeft aan de Europese begrotingsafspraken. Het vooruitzicht om meer risico’s te delen met onwillige partners is niet aanlokkelijk. Het is een goede reden om nog eens stil te staan bij de vraag welke risico’s we wel en niet willen delen in Europa.

Op het eerste gezicht lijkt het stabiliseren van economische schokken een goede zaak. Wie kan daar nu tegen zijn? Maar dit economisch jargon verhult meer dan het verduidelijkt. Schokken zijn er namelijk in alle soorten en maten. Sommige schokken rechtvaardigen Europese solidariteit, andere niet. Een echte schok komt onverwacht en van buitenaf, wat wil zeggen dat politici er geen invloed op hebben. De migratiecrisis is daarvan een goed voorbeeld. Griekenland en Italië worden als grenslanden onevenredig getroffen door de migratiestroom vanuit Afrika en het Midden-Oosten. Dat Europa hiervoor uit solidariteit de portemonnee trekt is goed uit te leggen aan de belastingbetaler. Hetzelfde geldt voor kernrampen, overstromingen en aardbevingen. Een politieke aardverschuiving is echter een andere zaak. Wanneer de Italiaanse kiezer een regering in het zadel helpt die de kwetsbare overheidsfinanciën verder uit het lood laat slaan en verzaakt om structurele hervormingen door te voeren, is risicodeling geen optie. Dat is niet alleen onverteerbaar voor kiezers in Noord-Europa, maar ook economisch een onverstandig idee. Als je de consequenties van slecht beleid deelt verzwak je de prikkel om het beleid te verbeteren. Wanneer Europa de rekening toch wel oppakt verslapt bij nationale regeringen de wil om pijnlijke maar noodzakelijke maatregelen te nemen.

Het oorspronkelijke hervormingsplan van de Franse president Macron omvatte een eurozonebegroting van honderden miljarden euro’s. Onder Noord-Europese invloed wordt dat bedrag substantieel teruggebracht. In de woorden van Minister van Financiën Hoekstra: van een olifant in een muis. Vanwege de geringe omvang zal de impact op de Europese economie verwaarloosbaar klein zijn. Maar het blijft een slecht plan. Als we toestaan dat er een embryonale stabilisatiepot komt, zal na verloop van tijd de roep vanuit Zuid-Europa klinken om de omvang te vergroten. Met als argument dat de pretenties van de stabilisatiepot moeten worden waargemaakt. Het is dan ook een veilige voorspelling dat de omvang van Macron’seurobegroting maar één kant op zal gaan. En dat is omhoog. Een eurozonebegroting lost echter de structurele economische problemen in landen als Italië en Griekenland niet op. Integendeel, het leidt af van de oplossing. Een stabilisatiepot geeft immers het verkeerde signaal af dat de voorspoed uit Brussel komt, in plaats van door verbeteringen van de concurrentiekracht en de kwaliteit van het openbaar bestuur op nationaal niveau.

Door hun fixatie op meer risicodeling zijn de hervormers van de eurozone blind voor de olifant in de kamer. Dat is de opeenhoping van staatsschuld op de balansen van Europese banken, waardoor Italiaanse begrotingsperikelen een directe bedreiging vormen voor de stabiliteit van het financiële stelsel. Dit jaar hebben we gezien dat twijfels over de kredietwaardigheid van de Italiaanse overheid overslaan op de aandelenkoersen van Europese banken en tot onrust in de financiële markten leiden. Als het begrotingsconflict uit de hand loopt zal de eurocrisis weer oplaaien. Zo wordt heel Europa deelgenoot van een Italiaans probleem. De beste manier om de eurozone te stabiliseren is dan ook om de blootstelling van banken aan risicovolle staatsschuld drastisch te verminderen. De hervormers hebben het dus mis. Een stabielere eurozone vereist niet meer, maar minder risicodeling.

Advertenties
Categorieën:Uncategorized
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s