Home > Uncategorized > Het is stil aan het Frederiksplein

Het is stil aan het Frederiksplein

Opiniebijdrage in het ND van 13 maart

Het is stil aan het Frederiksplein, waar De Nederlandsche Bank (DNB), onze nationale bankentoezichthouder, zetelt. De rel over de beloning van ING-topman Hamers heeft nog geen reactie ontlokt van DNB. Ook niet van de Europese Centrale Bank (ECB), die sinds de start van de bankenunie samen met DNB toeziet op grote banken als ING. Toch zouden deze toezichthouders zich zorgen moeten maken.

Na het uitbreken van de crisis is DNB tot het inzicht gekomen dat cultuur en gedrag binnen de financiële sector van belang zijn voor de financiële stabiliteit. DNB heeft fors geïnvesteerd in psychologen en veranderkundigen om het toezicht hierop te verbeteren. Het is vergeefse moeite geweest. Wederom blijkt dat de graaicultuur en het haantjesgedrag onuitroeibaar zijn. In feite trekt ING een lange neus richting de toezichthouder: laat jullie psychologen maar kletsen, als wij willen graaien, dan doen wij dat gewoon.

Zorgwekkender is wat deze kwestie zegt over de koers die ING gaat varen. De loonsverhoging van de topman bestaat uit aandelen in ING, die hij na vijf jaar mag verzilveren. Dit betekent dat ING de komende jaren voluit voor groei en aandeelhouderswaarde zal gaan. Niet de klant staat centraal, maar het aandelenpakket van Hamers. President-commissaris Van der Veer wil zelfs dat ING kampioen van Europa wordt. Verwacht daarom een toename van buitenlandse avonturen en risicovolle activiteiten, zoals de financiering van commercieel onroerend goed. Verwacht ook dat ING de grenzen van de solvabiliteitseisen gaat opzoeken om het rendement op aandelen te verhogen. Voor een vooruitziende toezichthouder moeten het beloningspakket van Hamers en de uitspraken van Van der Veer de alarmbellen doen rinkelen. Alle reden om het toezicht op ING te intensiveren.

Een snelgroeiend ING is in het eigenbelang van het topmanagement. Een nog groter ING kan zich spiegelen aan nog grotere bedrijven. Over een tijdje zal Hamers weer bij de Raad van Commissarissen aankloppen voor de volgende loonsverhoging. Deze keer zei Van der Veer “Ralph Hamers is Eredivisie, maar werd Jupiler League betaald”. De volgende keer wordt het: “Ralph Hamers is Champions League, maar werd Eredivisie betaald”. Dit is de logica van haantjes die hun loopbaan als één grote wedstrijd zien.

Maar bij de groeiambitie van ING kunnen serieuze vraagtekens worden geplaatst. Een bank is geen autofabriek, waar de schaalvoordelen voor het oprapen liggen. Boven een bepaalde minimumomvang – die ING al lang heeft bereikt – is het enige echte schaalvoordeel dat de overheid je nooit failliet zal laten gaan. Een bank is dan “too big to fail”. Vanuit het perspectief van de belastingbetaler is dat geen voordeel maar een nadeel. Als je naar het bankbedrijf zelf kijkt, dan maken een toenemende omvang en complexiteit een bank al gauw “too big to manage”. Hoe groter ING wordt, hoe slechter de leiding kan overzien welke risico’s er binnen de vele bedrijfsonderdelen worden genomen om de kampioensschaal in de wacht te slepen. Graaicultuur en groeiambitie zijn een gevaarlijke mix.

Waar ING de plank volledig misslaat is in de beloningsvergelijking met Europese niet-financiële topbedrijven. ING is geen privaat bedrijf dat volledig los staat van de Nederlandse overheid. Als het erop aankomt zal een systeembank als ING door de overheid worden gered. Een groot deel van het spaargeld dat ING ophaalt in het buitenland valt bovendien onder het Nederlandse depositogarantiestelsel. Als ING omvalt zal de buitenlandse spaarder de hand ophouden bij de Nederlandse overheid. Bij ING ontbreekt ook het besef dat niet de aandeelhouder, maar de spaarder de meeste brandstof voor haar winstmachine levert. Zonder goedkoop en gegarandeerd spaargeld zou ING nooit zoveel winst maken. De spaarder interesseert het niet of ING Europees kampioen wordt. De spaarder wil een klantvriendelijke service, storingsvrije ICT en een zo hoog mogelijke spaarrente. En liever niet een bank die teveel risico neemt met zijn spaarcenten. Om al deze redenen moet ING in haar beloningsbeleid rekening houden met de overheid en de spaarder. ING is dus eerder een semi-publiek dan een privaat bedrijf. Daarbij hoort een lagere beloning dan bij volledig private bedrijven gebruikelijk is.

Voetballiefhebbers zullen het waarderen dat ING als hoofdsponsor bijdraagt aan de ambitie van Oranje om ooit weer kampioen te worden. Maar het is nergens voor nodig dat de sponsor deze ambitie overneemt. Een te sterke focus op groei verhoogt het systeemrisico en is niet in het belang van de Nederlandse samenleving. Voor de crisis stond DNB-president Wellink als een cheerleader te juichen bij de buitenlandse expansie van de Nederlandse grootbanken. Als DNB iets van de crisis heeft geleerd zou er nu een ander geluid vanaf de zijlijn moeten klinken. Bijvoorbeeld dat de toezichthouders met zorg kennis hebben genomen van het beloningspakket van Hamers en dat ze het toezicht op ING zullen aanscherpen.

Categorieën:Uncategorized
  1. Nog geen reacties.
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s