Archief

Archive for december, 2014

Goud is niet de oplossing

2 december 2014 2 reacties

Opiniebijdrage in het ND van 2 december

Goud mocht weer even in de schijnwerpers staan. Nadat De Nederlandsche Bank onlangs een positief vertrouwenseffect toekende aan het verschepen van 122 ton goud van New York naar Amsterdam, was het zondag de beurt aan de Zwitsers om hun vertrouwen in goud uit te spreken. Gelukkig zegevierde in Zwitserland het verstand. Een overgrote meerderheid van de bevolking verwierp in een referendum het zogenaamde goudinitiatief, dat de Zwitserse centrale bank zou verplichten om minimaal 20% van haar balans te beleggen in goud en zou verbieden om ooit goud te verkopen.

Sinds het begin van de jaren zeventig, toen de Verenigde Staten de koppeling tussen goud en de dollar losliet, speelt goud geen rol van betekenis meer in het internationale geldverkeer. Daar zijn een aantal goede redenen voor. Geld is het smeermiddel van de economie. De geldhoeveelheid moet daarom kunnen meeademen met de groei van de wereldeconomie. Dat maakt edelmetalen per definitie ongeschikt om als geld te dienen. De goudvoorraad groeit zo langzaam dat die normaliter de economische groei niet kan bijbenen.

Daar komt bij dat een koppeling aan goud de slagkracht van een centrale bank ernstig beperkt. Tijdens het hoogtepunt van de eurocrisis wist de Zwitserse centrale bank de sterke waardestijging van de franc te stoppen door het massaal opkopen van euro’s. Als ze dit niet had gedaan was Zwitserland voor veel internationale bedrijven als vestigingsplaats te duur geworden. Ook moet een centrale bank een ineenstorting van het financiële systeem te allen tijde kunnen voorkomen door klaar te staan met liquide middelen. Dit soort crisisinterventies wordt moeilijker en kostbaarder als ze vergezeld moeten gaan van de aankoop van goudstaven die vervolgens nooit meer mogen worden verkocht. Met het accepteren van het goudinitiatief zouden de Zwitsers zichzelf dus in de voet schieten.

Het goudinitiatief getuigt tevens van een gebrek aan historisch besef. Het vasthouden aan de koppeling met goud was een belangrijke reden waarom in de jaren dertig van de vorige eeuw de Grote Depressie zo langdurig en hevig was. In Nederland hield premier Colijn koppig vast aan de gouden standaard, ondanks een krachtig tegengeluid van de Rotterdamse economiehoogleraren. Deze wisten zich gesteund door de befaamde Britse econoom Keynes, die goud een barbaars relikwie noemde. En Citigroup hoofdeconoom Willem Buiter merkte onlangs op dat het eigenlijk toch heel vreemd is dat de mensheid eerst met een duur en milieuvervuilend proces goud uit de aarde extraheert om het vervolgens weer in de ondergrondse kluizen van de centrale banken op te bergen. De rol van goud in het geldsysteem is dus niet voor niets geschiedenis.

In het licht van zoveel scepsis bij de experts is het dan ook verbazingwekkend dat DNB een positief vertrouwenseffect toeschreef aan de herlocatie van goud. En passant ondermijnde ze daarmee ook nog eens haar rol als hoeder van de waarde van het geld. Want als het vertrouwen in geld moet afhangen van de plek waar het goud ligt, dan ben je als centrale bank geen knip voor de neus waard.

De roep om een terugkeer naar goud is hardnekkig genoeg om je af te vragen waar die vandaan komt. Wellicht is het misplaatste nostalgie van mensen die denken dat vroeger alles beter was, maar de misère van de Grote Depressie niet kennen. Maar meestal is de roep om goud commercieel of ideologisch gemotiveerd. De goudsector heeft vanzelfsprekend een zakelijk belang bij een monetaire rol voor geld. Een Zwitsers “ja” zou de vraag naar goud en dus ook de goudprijs hebben opgestuwd. De ideologische roep om goud komt van de rechterflank van het politieke spectrum. Aanhangers van het libertijnse gedachtengoed wijzen elk ingrijpen van de overheid in de economie af, inclusief de uitgifte van geld. Voor libertijnen zijn goudstaven of bitcoins dan ook het ideale geld. Sinds de kredietcrisis floreert dit gedachtengoed door het toegenomen wantrouwen jegens overheden en de financiële elite. Gezien de misstanden bij de banken is dit wantrouwen heel begrijpelijk. De roep om goud moet dan ook worden gezien als een belangrijk signaal van onvrede met het financiële bestel. Maar een terugkeer naar goud is niet de oplossing en brengt grote risico’s met zich mee. Het vertrouwen in het financiële stelsel kan beter worden hersteld met strenger toezicht op en hogere kapitaalbuffers voor banken. In plaats van met goudstaven te slepen kan DNB zich beter hierop richten.

Categorieën:Uncategorized