Home > Onderwijs, Uncategorized > Goede studiekeuze is geen substituut voor hard werken

Goede studiekeuze is geen substituut voor hard werken

Opiniebijdrage in het ND van 4 februari 2014

Het afgelopen weekend mocht ik scholieren en hun ouders voorlichten over de opleiding Economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dat is een dankbare taak. Voor jonge mensen is een goede studiekeuze immers van groot belang voor hun ontwikkeling en loopbaanperspectief. Het is bekend dat scholieren die zich vroeg en goed oriënteren op hun vervolgopleiding een betere kans van slagen hebben dan scholieren die ongeïnformeerd of ongeïnteresseerd een last-minute keuze maken.

Om de studiekeuze verder te verbeteren heeft minister Bussemaker een aantal maatregelen opgenomen in de nieuwe onderwijswet “Kwaliteit in Verscheidenheid”, die dit jaar in werking treedt. De aanmeldingsdatum voor opleidingen is vervroegd naar 1 mei en iedere aankomende student krijgt het recht op een studiekeuzeactiviteit en een studiekeuzeadvies. Een wet vol goede bedoelingen om de matching tussen student en opleiding te verbeteren. Maar zal hiermee de hoge studieuitval in het hoger onderwijs substantieel worden teruggedrongen?

Ik denk van niet. De nieuwe wet is daarvoor veel te vrijblijvend. De universiteiten worden door de minister op kosten gejaagd om studiekeuzeactiviteiten te organiseren. Maar als het studiekeuzeadvies negatief is mogen scholieren niet worden geweigerd. Een onbegrijpelijke weeffout in de wet.

De vrijblijvendheid in het hoger onderwijsbestel gaat verder. Nederlandse studenten hebben onbeperkte mogelijkheden om te wisselen van studie. Bij onvoldoende studievoortgang kan een opleiding de student een negatief bindend studieadvies geven, waardoor de student die opleiding niet kan vervolgen. Maar geen nood. Een nieuwe studie, een nieuwe kans. Zo doolt er in het hoger onderwijs een groep studenten rond van opleiding naar opleiding, zonder kans op snel afstuderen. Deze ongebreidelde vrijheid om over te stappen leidt niet alleen tot een verkwisting van tijd en geld, maar ondermijnt ook pogingen om de studiekeuze te verbeteren. Als overstappen zo gemakkelijk gaat, is de prikkel om goed te kiezen zwak. Je kunt een studie vrijblijvend uitproberen. Als het niet bevalt doe je volgend jaar iets anders.

De oorzaak van de hoge studieuitval onder eerstejaars studenten ligt in een combinatie van een slechte studiekeuze en een ondermaatse studieinspanning. Politici hebben een voorkeur voor de eerste verklaring. De student hoeft dan niet te worden aangesproken op zijn gebrekkige inspanning. Dat is iets wat politici niet graag doen, want ze willen de studentenlobby niet tegen zich in het harnas jagen. Het falen van de student wordt zo gemakshalve gereduceerd tot een verkeerde studiekeuze.

Hoe belangrijk de studiekeuze ook is, de eenzijdige nadruk hierop als middel tegen studieuitval riskeert dat er een verkeerde boodschap wordt uitgezonden aan jonge mensen. Die verkeerde boodschap luidt dat als je een studie kiest die bij je past of die je “leuk” vindt het allemaal wel goed komt. En mocht het desondanks niet lukken dan heb je blijkbaar toch de verkeerde studie gekozen. Zo’n boodschap maakt het externaliseren van falen wel heel erg gemakkelijk en doet de werkelijkheid van studeren geweld aan. Afgezien van een enkele pretstudie, komt het in vrijwel elke universitaire opleiding aan op inzet, discipline en doorzettingsvermogen. Ik sluit me dan ook graag aan bij wat lerarenopleider Ton van Haperen in het NRC van 25 januari schreef: “Zeker in het eerste jaar is niet de belangstelling, maar de succeservaring de motor achter motivatie. De student die tentamens haalt gaat door. Stop daarom met soul searching. Leer kinderen liever hard werken op school”.

Het is voor politici heel gemakkelijk om universiteiten op te dragen om vrijblijvende studiekeuzeactiviteiten te organiseren. Ze vinden het veel moeilijker om de prikkels voor studenten te versterken om harder te werken. Wie herinnert zich niet hoe in 2012 in het zicht van de verkiezingen de langstudeerdersboete sneuvelde? De stem van de student kon niet worden gemist. Toch is het nodig om het probleem van studieuitval terug te leggen bij de student.

Een eenvoudige maatregel om zowel de reflectie op de studiekeuze alsook de prikkel om te studeren te versterken, is om studenten die twee keer een negatief bindend studieadvies hebben gekregen de verdere toegang tot het hoger onderwijs te ontzeggen. Zo’n “two strikes and you’re out”-regel staat toe dat de student één keer een ongelukkige start kent, maar maakt een einde aan de huidige tolerantie voor herhaalde verkeerde keuzes of te weinig inzet. Deze maatregel zou ook klip en klaar maken dat bij de bevoorrechte status als student niet alleen rechten maar ook plichten horen.

Advertenties
Categorieën:Onderwijs, Uncategorized
  1. Nog geen reacties
  1. 6 februari 2014 om 8:02 am

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s