Home > Banken, Uncategorized > De Rabobank bleek too big to manage

De Rabobank bleek too big to manage

Eindelijk is Rabobank topman Piet Moerland opgestapt. De schendingen van de zorgplicht bij de lokale Rabobanken, de opmaathypotheek, het geruzie binnen de raad van bestuur, de retentiebonussen voor de Robeco top, het gebrek aan openheid over de salarissen van de bestuurders, de dopingploeg en nu het Liborschandaal. Het is een lange en waarschijnlijk incomplete lijst, die absoluut niet te rijmen viel met Moerland’s zalvende woorden over de coöperatieve normen en waarden van de Rabobank. Zijn geloofwaardigheid was dan ook tot het dieptepunt gedaald. Ik betrapte me er zelfs op dat ik meer sympathie had voor Rijkman Groenink, nu zo prachtig gespeeld door Pierre Bokma in de TV-adaptatie van De Prooi. Om misverstanden te voorkomen, diens ongegeneerde streven naar groei en aandeelhouderswaarde voor ABN AMRO staat haaks op mijn visie voor een stabiel en dienstbaar bankwezen. Maar bij Groenink wist je tenminste wat voor vlees je in de kuip had. Moerland werd daarentegen steeds meer de belichaming van de hypocrisie van de Rabobank. Veel bankiers lijden aan excessieve hebzucht, maar in de combinatie van hebzucht en hypocrisie was de Rabobank toch vrij uniek. De heftige publieke reacties op het Liborschandaal tonen aan dat dit een moeilijk te verteren combinatie is.

Het offer van Moerland schiet natuurlijk tekort. Bij een megaboete van € 774 miljoen past het aftreden van de gehele raad van bestuur. Het is vooral ook onbegrijpelijk dat de verantwoordelijke bestuurder Schat is aangebleven. Iemand die het vaststellen van liborrentes ziet als een “administratieve handeling” en zich niet bewust is van de mogelijke belangenconflicten bij deze taak is ongeschikt voor een topfunctie bij een financiële instelling. De verontwaardiging over de slappe maatregelen en over de neiging van Rabobank bestuurders om problemen te bagatelliseren (“het gaat om paar medewerkers in het buitenlandbedrijf”) is begrijpelijk, maar geeft geen antwoord op de belangrijkste vraag. Wat moet er nu met de Rabobank gebeuren?

Ter verdediging van de Rabobank bestuurders wordt aangevoerd dat ze zelf niet betrokken waren bij het Liborschandaal. Maar dat is nu juist het beangstigende. Het illustreert dat het bestuur niet “in control” was. Ook na lezing van het DNB rapport over de Libor affaire valt aan die conclusie niet te ontkomen. De bank met een balanstotaal groter dan de Nederlandse economie is niet alleen “too big to fail” maar ook “too big to manage”.

Het antwoord op de onbestuurbaarheid van de Rabobank zal waarschijnlijk bestaan uit dure investeringen in cultuurverandering, centralisatie en controle. Van cultuurverandering verwacht ik niets. Juist de Rabobank beweerde een andere cultuur te hebben dan de andere banken en heeft in het verleden veel geïnvesteerd in haar coöperatieve identiteit. Bij de effectiviteit daarvan kun je nu vraagtekens plaatsen.

Is meer centralisatie en controle de oplossing? De Rabobank gaat de komende tijd de teugels aanhalen bij de lokale kantoren. Meer macht dus bij het hoofdkantoor en minder zeggenschap op lokaal niveau. Ongetwijfeld zal ook het leger compliance-medewerkers fors worden uitgebreid. Daarmee kan de kans op toekomstige misstanden wellicht worden verkleind, maar dat gaat wel ten koste van de eigenheid van de Rabobank. De Rabobank wordt daarmee één van de inwisselbare ICT fabrieken die steeds mooiere apps maken maar steeds minder kennis hebben van de lokale markt. Dat is slecht voor de diversiteit van het Nederlandse bankenlandschap waarvoor de Rabobank zich altijd in woord, maar niet in daad, sterk heeft gemaakt.  Een al te krampachtige centralisatie en controle zal ook een negatieve invloed hebben op het ondernemerschap van lokale banken en de bereidheid om risico’s te nemen. Voor de financiering van het midden- en kleinbedrijf is dit geen goede zaak. Kortom, deze marsroute lijkt weinig toegevoegde waarde te hebben voor de Nederlandse economie.

Misschien moet de Rabobank zich bezinnen op een radicaal andere koers. Veel foute beslissingen, zoals de start van het zakenbankieren onder Wijffels en recenter de investeringen in commercieel vastgoed, zijn gemaakt door het hoofdkantoor. Lokale kantoren probeerden intussen de coöperatieve gedachte levend te houden. Uit onvrede met de Nederlandse grootbanken wil De Financiële Coöperatie nu een nieuwe kleine bank beginnen. Dat is een sympathieke poging om het wiel opnieuw uit te vinden. Want er zijn in potentie genoeg kleine banken in Nederland die de klant centraal kunnen stellen. We hoeven ze alleen maar te los te knippen van de Rabobank. Een mooie oplossing die het systeemrisico, het gebrek aan concurrentie en de onbestuurbaarheid in het Nederlandse bankwezen zal verminderen.

Advertenties
Categorieën:Banken, Uncategorized
  1. Dr. Huigh C. van der Mandele
    4 november 2013 om 5:07 pm

    Waarde professor

    Terecht stelt u dat de Rabobank te groot is geworden. Daarbij gaat het echter niet om het biljoen van de balans, maar om de beheersbaarheid van de organisatie. Heel simpel, het lijkt er op dat de raad van bestuur niet wist/weet wat er op de werkvloer gaande is, en ook niet meer weet wat het niet weet. Virtueel management.

    Dit verschijnsel en zijn consequenties hebben Arjen van Witteloostuijn en ik uitgewerkt in ons boek “Free to Fail” dat recent op de markt is gekomen. Daarin laten we ook zien dat naar alle waarschijnlijkheid de enige oplossing is gelegen in het uiteen snijden van de Rabobank (o.a. verkoop van zakenbankieren, trading en commercieel vastgoed?). Wij noemden dat, geïnspireerd door een biologische parallel, economische apoptose.

    Excuses voor het pluggen, maar ik kon het in dit geval niet laten.

    met vriendelijke groet
    Huigh van der Mandele

    van Witteloostuijn, Arjen, and Hugh C. van der Mandele. Free to Fail: creative destruction revisited. Edward Elgar Publishing, 2013.

  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s