Home > Europese schuldencrisis, Uncategorized > Economisch beleid delegeer je niet aan de consument

Economisch beleid delegeer je niet aan de consument

Deze blog verscheen eerder in het Nederlands Dagblad van 6 juni.

In de maand mei is aan Nederlandse huishoudens netto ongeveer € 12 miljard aan vakantiegeld overgemaakt. De regering zou graag zien dat we dit geld gebruiken om met z’n allen de binnenlandse consumptie aan te jagen. Dus lekker weg in eigen land, in plaats van een reisje naar de zon. Of investeren in een dakkapelletje, in plaats van sparen of aflossen op de hypotheek.

De laatste jaren is het deel van het vakantiegeld dat we sparen of gebruiken voor het aflossen van schulden gestegen naar 40%. Volledige besteding van het vakantiegeld zou de consumptie van huishoudens potentieel met 1-2% kunnen verhogen en daarmee helpen om, in de woorden van Mark Rutte, “het CPB te verslaan”. Maar dat gaat niet gebeuren. Mensen houden zich niet bezig met de economische voorspellingen van het CPB, maar doen hun best om in moeilijke tijden het hoofd boven water te houden.

Rutte’s oproep aan de consument om meer te besteden verraadt zijn blinke vlek op het gebied van economie, die ervoor zorgt dat hij het onderscheid tussen micro- en macro-economie niet goed ziet. De micro-economie bekijkt het gedrag van de individuele consument. Die consument neemt bestedingsbeslissingen op basis van zijn eigen financiële situatie en zijn verwachtingen voor de toekomst. Toegenomen baanonzekerheid, een lager steedbaar inkomen (mede vanwege de lastenverzwaringen van de overheid) en de daling van de huizenprijzen en de pensioenaanspraken zijn allemaal redenen voor de consument om terughoudend te zijn.

Waarom zou een consument gehoor geven aan de goedbedoelde oproep van Rutte om de economie te stimuleren? Als hij dat als enige doet verslechtert zijn eigen financiële situatie terwijl de economie blijft kwakkelen. Dat is geen aantrekkelijk vooruitzicht. Het is voor de individuele consument beter als anderen consumeren terwijl hij nog even zijn schulden terugbrengt. Vanuit micro-economisch perspectief is dat volkomen begrijpelijk, maar als veel consumenten zo redeneren zakt de consumptie in en hebben we een macro-economisch probleem. Zie hier een klassiek coördinatieprobleem waarbij individueel handelen niet automatisch tot een maatschappelijk wenselijke uitkomst leidt. Het is dan ook een taak van de overheid om dit coōrdinatieprobleem op te lossen.

Helaas maakt onze regering het probleem alleen maar erger door het bezuinigingspakket boven de markt te laten hangen. Wanneer de consument er niet in slaagt om snel de economie te stimuleren volgen in augustus alsnog verdere bezuinigingen en lastenverzwaringen. Maar deze stok achter de deur gaat niet werken. Het is juist een extra reden voor de consument om niet zijn nek uit te steken. Stel dat hij als een der weinigen zijn geld gaat uitgeven, met als gevolg dat er toch extra lastenverzwaringen worden doorgevoerd om onder de 3%-norm uit te komen. Dan wordt hij dubbel getroffen: de pechvogel heeft niet gespaard en wordt toch gepakt. De risicomijdende reactie van een rationele consument is dan ook om zich alvast schrap te zetten voor een nieuwe bezuinigingsronde.

Hoe graag een liberale premier het ook zou willen, in een crisis kun je het macro-economisch beleid niet delegeren aan de consument, maar is de overheid toch echt zelf aan zet. Dat betekent niet dat je de overheidsfinanciën moet laten ontsporen door actief op grote schaal de economie te stimuleren. Dat betekent wel dat de regering moet afstappen van het huidige onzekerheid-maximaliserende beleid. Als Rutte wil dat de consument vertrouwen krijgt in de economie, dan moet je ook als overheid dat vertrouwen hebben en uitstralen. Dat doe je niet door elke begrotingstegenvaller meteen krampachtig te compenseren met nieuwe bezuinigingsmaatregelen. De nadelen van zo’n korte termijn begrotingsbeleid zijn genoegzaam bekend. Het versterkt de economische neergang en het houdt de onzekerheid over het economisch beleid in stand. De korte-termijn bezuinigingsreflex geeft de burger bovendien de boodschap dat de overheid zelf weinig vertrouwen heeft in een spoedig economisch herstel. Hoe moet de consument dan vertrouwen krijgen en hoe kun je dat vertrouwen dan van de consument vragen? Als Rutte echt van mening is dat de overheid nu extra moet bezuinigen omdat de economische groei niet zal terugkeren, dan geeft hij met zijn oproep tot meer besteden de consument een slecht financieel advies.

Maar zo somber hoeven we niet te zijn. Ook de regering moet het vertrouwen hebben dat de afgesproken structurele hervormingen (ook al zijn ze wat aan de magere kant), de concurrentiekracht van de Nederlandse economie en een herstel van de wereldhandel de economie uit het slop kunnen trekken. Deze factoren zijn vele malen belangrijker dan de eindeloze discussies over de cijfers achter de komma van het begrotingstekort.

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s