Home > Onderwijs > Geen kwaliteit met vrijblijvendheid

Geen kwaliteit met vrijblijvendheid

Deze blog – geschreven met Gerard Baars – verscheen eerder in HO-Management, April 2013

Het is een bekend probleem dat de studieuitval in het eerste jaar van het hoger onderwijs veel te hoog is. Maar het probleem is nog schrijnender dan je puur op basis van de eerstejaars rendementen zou denken. Recent onderzoek laat namelijk zien dat al heel vroeg in het eerste studiejaar duidelijk wordt wie het jaar gaat halen en wie niet. Bij de bacheloropleiding Economie en Bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit kan al na de eerste tentamenronde in oktober met grote nauwkeurigheid een groep uitvallers worden geïdentificeerd (zie Arnold & Baars, Tijdschrift voor Hoger Onderwijs 2012(3)). Idealiter zou je deze studenten meteen willen laten instromen in een andere opleiding, maar dat is lastig in een onderwijsbestel dat een uniforme academische jaarcyclus hanteert. De student weet eigenlijk wel dat hij kansloos is, maar de poorten van andere opleidingen zijn gesloten. Het gevolg is dat deze studenten de rest van het jaar de pretentie in de lucht proberen te houden dat ze studeren of dat ze afhaken en een baantje onder hun niveau zoeken.

De oorzaak van deze onwenselijke situatie kan een slechte studiekeuze, een ondermaatse studieinspanning of een combinatie van beiden zijn. Het kabinet denkt dat het vooral aan het eerste ligt en heeft daarom in het wetsvoorstel “Kwaliteit in verscheidenheid” een aantal maatregelen opgenomen om de studiekeuze te verbeteren. Zo wordt de aanmeldingsdatum vervroegd naar 1 mei en krijgt iedere aankomende student het recht op een studiekeuzeadvies. Dit laatste is een voorbeeld van een politiek correcte maatregel. De student wordt immers niet aangesproken op zijn gebrekkige inspanning. Neen, het probleem ligt bij een verkeerde matching tussen student en opleiding. Je zou verwachten dat deze beleidskeuze evidence-based is, maar dat valt erg tegen. In een recent rapport wordt opgemerkt: “Een harde uitspraak dat studiekeuzegesprekken werken om studie-uitval tegen te gaan of studie-voortgang te bevorderen, is op grond van deze resultaten daarom niet mogelijk.” (Studiekeuzegesprekken, op zoek naar maatwerk, Kohnstam Instituut, 2011)

De minister eist van opleidingen dat ze een studiekeuzeadvies organiseren zonder dat we weten of het werkt. Wat we wel weten is dat opleidingen geen consequenties aan het studiekeuzeadvies mogen verbinden. Iemand met slechte vooruitzichten mag dus niet de toegang tot de opleiding worden geweigerd. Daarmee versterkt de wet niet de prikkel bij studenten om de studiekeuze serieus te nemen. Onze verwachting is dan ook dat het instrument weinig effectiviteit zal hebben en dat opleidingen hier zo min mogelijk energie in zullen steken. De VSNU doet al een suggestie: “De instelling geeft zelf vorm aan de studiekeuzeactiviteiten. Het kan hierbij gaan om een veelvoud aan activiteiten, zoals het zogenoemde ‘proefstuderen’, assessments, studiekeuzegesprekken, maar ook minder belastende activiteiten zoals het aanbieden van voorgestructureerde vragenlijsten en zelfbeoordelingstests.” (VSNU memo, 25 januari 2013). De aankomende student loopt straks door een online-vragenlijst heen en krijgt een automatische respons. Gaat dat echt de studieuitval terugdringen?

De terechte vervroeging van de aanmeldtermijn kan veel zinvoller worden gebruikt. Door verplichte toelatingstesten te organiseren die de motivatie en geschiktheid van aankomende studenten testen en daar ook consequenties aan te verbinden. En als er toch een toelatingsfout wordt gemaakt, moet het mogelijk worden om studenten veel sneller door te verwijzen naar een andere opleiding. Maar het wordt natuurlijk nooit wat met studiesucces als de minister alleen maar politiek correcte maatregelen verzint. Met vrijblijvendheid geen kwaliteit.

Advertenties
Categorieën:Onderwijs

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s