Home > Europese schuldencrisis > Slecht beleid is geen schok

Slecht beleid is geen schok

De komende twee dagen buigen de Europese regeringsleiders zich over het acht pagina’s tellende memo Towards a Genuine Economic and Monetary Union van Van Rompuy en consorten. Hierin wordt een pleidooi gehouden voor het ontwikkelen van een nieuwe fiscal capacity voor de eurozone. De rechtvaardiging hiervoor komt rechtstreeks uit de Optimal Currency Area literatuur. Kort samengevat komt die hierop neer. In een muntunie kan een land niet langer devalueren als reactie op een land-specifieke economische schok. Dit betekent dat de schok op een andere manier moet worden opgevangen. Loon- en prijsflexibiliteit (interne devaluatie) en arbeidsmobiliteit zijn de marktconforme aanpassingsmechanismen. Maar die zijn in de eurozone relatief slecht ontwikkeld. Een alternatief is het versterken van de onderlinge solidariteit via de begroting. Dit is de relevante passage in het memo:

One of the functions of such a new fiscal capacity could be to facilitate adjustments to country-specific shocks by providing for some degree of absorption at the central level. In the EMU, the response to a symmetric shock affecting all countries simultaneously should primarily be provided by monetary policy, whereas in the context of country-specific economic shocks, the response falls primarily on national budgets. The European Stability Mechanism is a crisis management instrument and was not designed to perform such a shock absorption function. Moreover, low levels of cross-country labour mobility and structural impediments to price flexibility make economic adjustment mechanisms less effective than in other monetary unions. Asymmetric shock absorption at the central level would represent a form of limited fiscal solidarity exercised over economic cycles, improving the economic resilience of the EMU. (p.5)

Er zijn voorbeelden waarin risicodeling via de begroting door burgers wordt geaccepteerd. In Nederland kunnen we denken aan de positieve schok van de aardgasvondst in Slochteren en de negatieve schok van de mijnsluiting in Zuid-Limburg. Dit type schokken komt nog het dichtste in de buurt van de asymmetrische schokken uit de OCA-literatuur: de schokken zijn onverwacht en komen van buitenaf (dwz beleidsmakers hebben er maar een beperkte invloed op). Deze schokken zijn in principe verzekerbaar. Wanneer burgers ook maar enige lotsverbondenheid voelen zal er in dit geval een bereidheid tot risicodeling zijn.

De vraag is nu of de problemen in de eurozone door dit soort asymmetrische economische schokken worden veroorzaakt. Kunnen we de gebrekkige belastinginning, de bureaucratie, het cliëntelisme en de corruptie in Griekenland kenschetsen als een negatieve schok? Het lijkt mij niet. Slecht beleid is geen schok en dus niet verzekerbaar. Het moreel risico is domweg te groot. De Griekse problemen oplossen door begrotingssolidariteit is een recept om het draagvlak voor Europese eenwording verder uit te hollen.

Het knappen van de huizenzeepbellen in Spanje en Ierland voelde natuurlijk wel als een schok. Maar ook hier is sprake van een sterke beleidscomponent in de opgaande fase. Toezichthouders en centrale banken hebben volledig onderschat welke invloed de monetaire eenwording op de kapitaalstromen richting deze landen had. Het Duitse en Nederlandse kapitaal vloeide naar Spanje zonder dat hier vraagtekens bij werden geplaatst. Hoewel er in deze twee gevallen dus een gezamenlijke verantwoordelijkheid is, ligt het niet voor de hand om dit type financiële schokken met een nieuwe fiscal capacity aan te pakken. Beter macro-prudentieel toezicht en een Europese bankenunie zijn hier de aangewezen beleidsinstrumenten.

Van Rompuy noemt nog een tweede rechtvaardiging voor de fiscal capacity:

Another important function of such a fiscal capacity would be to facilitate structural reforms that improve competitiveness and potential growth… (p. 5)

Overdrachten als smeermiddel voor hervormingen. Maar op dit moment faciliteert Noord-Europa de hervormingen in de schuldenlanden al via leningen uit de noodfondsen. Voor zover de rente op deze leningen lager ligt dan de marktrente en er wellicht in de toekomst op deze leningen moet worden afgeschreven, is hier al sprake van overdrachten. Het gebruik van de noodfondsen past ook beter bij het tijdelijke karakter van de hervormingsinspanning. Hervormen moet nu gebeuren en niet oneindig worden gefaciliteerd met overdrachten. Dus ook hier is er geen noodzaak voor een fiscal capacity.

Kortom, meer begrotingssolidariteit omdat landen verschillen in de kwaliteit van hun financieel-economisch beleid is een zeer slecht idee. Hopelijk vegen de regeringsleiders dit plan snel van tafel en gebruiken ze hun energie om de plannen voor een bankenunie vlot te trekken.

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. 3 december 2012 om 6:01 pm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s