Home > Onderwijs > Motivatiegesprekken als profileringsinstrument

Motivatiegesprekken als profileringsinstrument

De Universiteit Utrecht is zeer bekwaam in het zich profileren als een excellente onderwijsinstelling. Afgelopen maandag barstte een mediaoffensief los rond de motivatiegesprekken die deze instelling met aankomende studenten wil voeren. De Universiteit Utrecht wil deze gebruiken om de student en studie beter te “matchen” en zo het studierendement te verbeteren. Dat klinkt in ieder geval als een hele sympathieke maatregel.

Gelukkig zijn er ook nog kritische media. Zo schrijft de Volkskrant van vandaag over onderzoek bij de Hogeschool van Amsterdam waaruit zou blijken dat motivatiegesprekken niet effectief zijn. In algemene zin wijst de Volkskrant ook op de gebrekkige wetenschappelijke onderbouwing van het gebruik van selectieinstrumenten in het hoger onderwijs.

Ik kan hier mijn eigen negatieve ervaring met motivatiegesprekken aan toevoegen. Aan de Erasmus School of Economics (ESE) starten elk jaar tientallen studenten met de studie economie die een jaar eerder een negatief bindend studieadvies bij de studie bedrijfskunde kregen. Bij de ESE weten we uit ervaring dat deze studenten een zeer hoge faalkans hebben. Economie is pittiger dan bedrijfskunde. Lukt het bij de laatste opleiding niet, dan zeker niet bij de eerste. In dit specifieke geval is er aan empirische evidentie dus geen gebrek. Een paar jaar geleden zijn we daarom gestart met motivatiegesprekken voor deze specifieke doelgroep. Studieadviseurs drukten de studenten de uitvalpercentages onder de neus en gaven een negatief startadvies. Vervolgens bleek dat 80% van de studenten zich hiervan niets aantrok en zich toch inschreef voor economie. Het gros hiervan viel natuurlijk in het eerste jaar uit. De ESE is toen maar met deze tijdsverslindende exercitie gestopt. Motivatiegesprekken voeren zonder dat het consequenties heeft heeft weinig zin.

Een fundamenteler probleem met de focus op studiekeuzegesprekken is dat het uitgaat van een verkeerde diagnose. De politiek correcte premisse is dat iedere scholier met een vwo-diploma over voldoende intellect, motivatie, doorzettingsvermogen en discipline beschikt om een academische opleiding met goed gevolg te voltooien. Het falen van de student wordt gereduceerd tot een verkeerde studiekeuze. Dit sluit aan bij de menselijke neiging om de oorzaak van falen te externaliseren. Wanneer je een student vraagt waarom het niet is gelukt, zal deze zelden antwoorden dat zijn inzet onvoldoende was. Hij heeft de verkeerde studie gekozen of, erger nog, de studie was “niet leuk”. Maar studiesucces is de resultante van een goede keuze (je moet inderdaad geen economie gaan studeren als je slecht bent in wiskunde) en een goede inzet.

Als de studiekeuze echt het probleem zou zijn, zou dat impliceren dat studenten het na een negatief bindend studieadvies beter doen in een volgende opleiding. Een ezel stoot zich immers niet tweemaal aan dezelfde steen. Onderzoek hiernaar bij de ESE laat echter zien dat de tweede studiekeuze in veel gevallen niet veel beter uitpakt dan de eerste. Dit doet vermoeden dat gebrek aan doorzettingsvermogen en discipline belangrijkere verklaringen zijn van studieuitval dan een verkeerde studiekeuze. Overdreven aandacht voor de studiekeuze is dan verspilde moeite.

Met de komst van Zijlstra’s prestatieafspraken lijkt het erop dat profileren een doel op zich is geworden in onderwijsland. Dan krijg je geldverslindende initiatieven zoals die van de Universiteit Utrecht. De instelling zelf zal het wel terugverdienen met geld uit het potje van de reviewcommissie hoger onderwijs en onderzoek. Maar het onderwijs wordt echt niet beter van dit soort rent-seeking activiteiten. En van mij mag het allemaal wel wat meer evidence-based.

Advertenties
Categorieën:Onderwijs
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s