Home > Europese schuldencrisis > Rentesolidariteit in plaats van eurobonds

Rentesolidariteit in plaats van eurobonds

See Economonitor for an English version of this post.

Gisteren luidde de Spaanse premier Rajoy de noodklok over de hoge rente. Hij moet gehoord worden. Wat kunnen we doen? Hieronder een lijstje met de bekende oplossingen en de bijbehorende bezwaren. Tot slot een zelfbedacht compromis.

1) Meer bezuinigingen en hervormingen

Dit is het Germaanse recept. De renteverschillen binnen de euro zijn een goede zaak, want zij prikkelen de lidstaten tot grotere begrotingsdiscipline. De lage rentes van de AAA-landen vormen dan ook de beloning voor goed gedrag. Dus als Spanje nu maar volhoudt, dan zakken die rentestanden vanzelf wel weer.

Dit geloof in de werking van de obligatiemarkten is verbazingwekkend als je bedenkt hoe slecht de markten het risico hebben ingeprijsd voordat de crisis begon. De huidige Spaanse rentestijging is meer een gevolg van de verslechtering van de Spaanse economie, de zwakke bankbalansen en de onzekerheid rond Griekenland, dan van het uitblijven van hervormingen en bezuinigingen. Sterker nog, naarmate de bezuinigingen harder zijn en de Spaanse economie verder in het slop geraakt, worden de financiele markten alleen maar zenuwachtiger. Kortom, Spanje heeft voorlopig geen uitzicht op een beloning in de obligatiemarkten. Intussen frustreren de hoge rentelasten het Spaanse beleid: wat je bezuinigt op de overheidsuitgaven loopt er via hogere rentelasten weer uit.

2) Eurobonds

Waar de tucht van de markt faalt moet naar andere oplossingen worden gezocht. De favoriet van Zuidelijk Europa is euro-obligaties. Een begrotingsunie met euro-obligaties als sluitstuk is op den duur een goede en waarschijnlijk noodzakelijke extensie van de muntunie. Euro-obligaties schakelen de destabiliserende werking van de obligatiemarkten binnen de eurozone uit, en kunnen op termijn leiden tot een zeer omvangrijke en liquide markt voor risicovrije obligaties, met een rente die niet boven die in de VS hoeft te liggen. Maar een begrotingsunie heeft goede interne spelregels nodig om de begrotingsdiscipline te handhaven en om te voorkomen dat zwakke eurolanden meeliften met de sterkere landen. Zolang die er niet zijn, valt dit idee niet te verkopen aan het Nederlandse en Duitse electoraat.

3) ECB steunaankopen

Ook hiervoor zijn de voorstanders in het zuiden te vinden. De ECB heeft een opkoopprogramma, maar gebruikt het met mate. Wanneer de ECB staatsobligaties opkoopt bij paniek in de financiele markten en daarmee de financiele stabiliteit in Europa waarborgt is er niets aan de hand. Maar de ECB mag vanuit haar mandaat geen instrument zijn om de rentestanden van probleemlanden structureel te drukken. Dit is dan ook de reden waarom we oplossing vier hebben.

4) Het noodfonds ESM

Het ESM is nu gelukkig goedgekeurd door het Nederlandse parlement. De commotie over het gebrek aan zeggenschap was wat overdreven. Het ESM is er gekomen om de ECB te ontlasten. Het is juist beter om de steunverlening onder de politieke zeggenschap van de Ministers van Financien te plaatsen dan deze op een intransparante manier uit te laten voeren door ongekozen centrale bankiers Dat we in de noodprocedure ons veto opgeven is de prijs voor flexibiliteit.

Van alle tot nu toe besproken opties is de inzet van het ESM misschien wel de beste. Met zachte leningen uit het ESM kan Spanje haar bankensector herkapitaliseren. Maar Spanje hikt natuurlijk aan tegen de conditionaliteit en het daaruit voortvloeiende verlies aan beleidsautonomie. En ook de rest van de eurozone zal niet staan te juichen wanneer er een grote hap uit het ESM wordt genomen. Daarom onderstaand compromis, dat misschien in combinatie met het ESM kan worden toegepast.

Compromis: rentesolidariteit ipv eurobonds

Europa is het continent van de compromissen. Ik doe graag een duit in het zakje. Mijn drie uitgangspunten zijn daarbij als volgt:

– De hogere rentestanden in Spanje en Italie zorgen voor een gevaarlijke schulddynamiek.
– De renteverschillen binnen de eurozone reflecteren slechts ten dele de begrotingsdiscipline van individuele lidstaten en zijn ook uitingen van economische onzekerheid en van angst voor het uiteenvallen van de eurozone. De overheden van Noord-Europese landen genieten een rentevoordeel vanwege het veilige-haven effect.
-Gezamenlijke aansprakelijkheid voor elkaars overheidsschuld in de vorm van euro-obligaties is op dit moment een brug te ver.

Het compromis is nu om de Europese solidariteit niet toe te passen op de hoofdsom van de staatsschuld, zoals eurobonds doen, maar op de rentelasten. Dit zou kunnen door een vereveningsmechanisme in het leven te roepen dat het rentevoordeel dat de Noordelijke lidstaten nu genieten terugsluist naar Spanje en Italie. In de meeste extreme vorm pool je de rentebetalingen en verdeel je ze naar rato van de omvang van de staatsschuld. Maar je kunt ook voor een staffel kiezen waarbij de rentelasten van de AAA-landen nog steeds wat lager zijn dan die van de rest. De rentesolidariteit is tijdelijk en kan worden stop gezet wanneer de noodzaak wegvalt of de hervormingen gevaar lopen (bijvoorbeeld wanneer Berlusconi weer aan de macht komt).

Het economische voordeel van rentesolidariteit is dat het helpt om de negative schulddynamiek – waarbij de staatschuldquote toeneemt omdat de rentelasten hoger zijn dan de economische groei – te beheersen. Daarmee wordt ook de kans kleiner dat Spanje en Italie op enig moment geen toegang meer hebben tot de kapitaalmarkten. Er zijn ook veel politieke voordelen. De Zuidelijke lidstaten worden gehoord en geholpen en de Noordelijke landen erkennen dat de renteverschillen een Europees probleem zijn, ipv een probleem voor Zuid en een voordeel voor Noord. Rentesolidariteit moet uit te leggen zijn aan het Noordelijke electoraat: de huidige rentes zijn immers belachelijk laag. In vergelijking met de hoofdsommen gaat het ook om relatief beperkte bedragen. Er zijn vast ook veel nadelen, maar er schiet me nu even geen te binnen.

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s