Home > Banken, Europese schuldencrisis > De ECB balans is een instrument van monetair beleid, geen doel op zich

De ECB balans is een instrument van monetair beleid, geen doel op zich

De kritiek op de ECB is dezer dagen niet van de lucht. Zowel van Nederlandse als van Duitse zijde wordt bezorgd gekeken naar de lengte en kwaliteit van de balans van de ECB, die na de jongste LTRO is gezwollen tot boven de € 3 triljoen. Ook de onderlinge posities tussen de nationale centrale banken in het eurosysteem maken sommigen nerveus. In een opinieartikel in het FD (dd 13 maart) roept Jens Weidmann, de president van de Bundesbank, het eurosysteem op om snel te “bedenken hoe de omvangrijke liquiditeitsinjecties door de nationale banken kunnen worden teruggehaald, zodat er geen inflatiegevaar ontstaat”.Tegelijkertijd heeft de Bundesbank vanwege toegenomen risico’s bij de ECB haar voorzieningenpot verhoogd naar € 7.7 miljard, waardoor de winstafdracht aan de Duitse schatkist substantieel is gereduceerd. De vraag is nu of we ons met Weidmann zorgen moeten maken over de lengte en kwaliteit van de ECB balans.

In het populaire debat wordt de balansverlenging van de ECB vaak gelijkgesteld aan het aanzetten van de geldpers. Maar zo simpel is het niet. De herfinancieringsoperaties van de ECB zijn deels een oplossing voor het wegvallen van de interbancaire markt (banken vertrouwen elkaar niet meer) en voor de problemen die banken ondervinden om andere financiering aan te trekken. Het geld dat banken vroeger rechtstreeks aan elkaar leenden wordt nu via de ECB doorgesluisd. Deze substitutie levert per saldo geen extra inflatiedruk op. Betere monetaire maatstaven voor inflatierisico als de groei van de geldhoeveelheid (M3) en de kredietverlening geven geen aanleiding om ons druk te maken over inflatie. Ook het bredere macroeconomische plaatje is moeilijk te rijmen met inflatierisico. Van het Europese begrotingsbeleid gaat een sterk negatief effect uit op de vraag, het consumentenvertrouwen is zwak, de output gap is nog steeds negatief en in een aantal eurolanden gaat er een deflatoire druk uit van de huizenmarkt. De balansverlenging van de ECB zegt dus weinig over inflatie en vooral iets over de spanningen in het financiele systeem en in de obligatiemarkten.

Dan de kwaliteit van de ECB balans. Het is evident dat gedurende de crisis de kwaliteit van de onderpand dat banken aanleveren bij de ECB sterk is gedaald. Ook neemt de kans toe dat er op sommige activa moet worden afgeboekt, waardoor het eigen vermogen van de ECB zou kunnen dalen. Maar we moeten hier niet al te dramatisch over doen. Een centrale bank is geen gewoon bedrijf. Vanwege haar monopolie op de gelduitgifte kan een centrale bank altijd aan haar verplichtingen in binnenlandse valuta voldoen, ook wanneer zij een negatief eigen vermogen zou hebben. Solvabiliteit is geen halszaak als je geld kunt drukken.

Wanneer de activa op de ECB balans niet renderen of wanneer er op moet worden afgeschreven, drukt dat vanzelfsprekend de winst van de ECB en daarmee de afdracht aan de overheden. De rekening wordt dus uiteindelijk wel betaald. Als de ECB onverhoopt een negatief eigen vermogen zou krijgen, is er overigens geen dwingende reden waarom de eurolanden meteen kapitaal zouden moeten bijstorten. De ECB gaat immers niet failliet. Het is ook de vraag of zo’n situatie het monetair beleid ernstig zou bemoeilijken. Het wordt natuurlijk lastig om de slechte activa te gebruiken in open-markt operaties, maar los daarvan houdt de ECB voldoende instrumenten over om het monetair beleid te verkrappen indien zij dit wenst (in het uiterste geval kunnen altijd de minimum reserveverplichtingen worden opgehoogd).

Blijft over het bezwaar dat een negatief eigen vermogen niet zo fraai oogt en de reputatie van de centrale bank en het vertrouwen in de munt zou kunnen aantasten. Ik denk dat dit wel meevalt, zolang de centrale bank aantoonbaar succes heeft in het garanderen van de prijsstabiliteit en de stabiliteit van het financiele stelsel. Uiteindelijk is de balans van een centrale bank een instrument van beleid, niet een doel op zichzelf. Mario Draghi snapt dit wel. Jens Weidmann nog niet helemaal.

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. 16 februari 2013 om 7:20 pm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s