Home > Banken, Europese schuldencrisis > Begrotingsdiscipline is niet genoeg

Begrotingsdiscipline is niet genoeg

Sinds de invoering van de euro is de financiele integratie binnen de muntunie sterk toegenomen. Helemaal volgens de economische theorie is er een sterke “downhill” kapitaalstroom op gang gekomen. Dit wil zeggen dat het kapitaal van rijk naar arm vloeide (of, in de Europese context, van Noord naar Zuid). Mede dankzij deze kapitaalstroom genoten een aantal kapitaalontvangende landen in de periode 1999-2007 van een relatief hoge economische groei. Kortom, oppervlakkig beschouwd werkte alles volgens het boekje en leek economische convergentie in het eurogebied binnen handbereik te komen.

En toch ging het mis. Net als tijdens de Azie-crisis in de jaren negentig was ook nu de aard van het kapitaalverkeer bepalend voor de economische uitkomst. Kapitaalverkeer lijkt op cholesterol: je hebt een goede en een kwade variant. De goede variant is bestendig en productief; de slechte variant is vluchtig en speculatief.

Buitenlandse directe investeringen (FDI) worden meestal gerekend tot de goede variant. Helaas stelde de goede kapitaalstroom richting de Europese schuldenlanden in omvang weinig voor. Het meeste kapitaal werd door financiele instellingen gestopt in de financiering van de Ierse en Spaanse huizenzeepbellen en de Griekse overheidsconsumptie. Niet omdat de bankiers overtuigd waren van de productiviteit van deze investeringen maar omdat ze op jacht waren naar flinterdunne extra rentemarges. De kwade variant dus. Het gevolg is dat de schuldenlanden hun voorraad productief kapitaal nauwelijks hebben zien groeien en dat de opgebouwde schulden moeilijk kunnen worden afbetaald.

Deze gang van zaken roept fundamentele vragen op over de kwaliteit van de financiele intermediatie binnen de eurozone. Blijkbaar was de financiele sector niet in staat om Noord-Europese middelen te kanaliseren naar Zuid-Europese investeringen die op de lange termijn hun vruchten zouden afwerpen. Toch zou dit de kerntaak van de financiele sector moeten zijn. Blijkbaar kunnen we er in de Europese context dus niet vanuit gaan dat de sector haar kerntaak adequaat uitvoert.

Het falen van de financiele intermediatie is misschien een (nog) groter probleem dat het gebrek aan begrotingsdisicpline. Een eurocommisaris voor begrotingsbeleid had de problemen in Ierland en Spanje niet kunnen voorkomen. Beide landen hadden voorbeeldige overheidsfinancien aan de vooravond van de crisis. Begrotingsdiscipline alleen is een noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde voor een stabiele eurozone. Dit besef vinden we ook terug in de zogenaamde “six-pack” aan maatregelen waarover het Europese Parlement in september overeenstemming bereikte. In de six-pack wordt ook aandacht gevraagd voor macro-economische onevenwichtigheden. Een structureel hoog handelsoverschot is evenzeer een probleem als een structureel hoog handelstekort.

Ik ben benieuwd hoe de EU de monitoring van de macro-economische onevenwichtigheden gaat uitwerken. Gaan we in Europa voortaan exportsucces verbieden? Dat lijkt mij onwerkbaar. Zelf zie ik meer in het afremmen van “importsucces”, door met strenger financieel toezicht de financieringsbronnen van handelstekorten dicht te draaien en zo te voorkomen dat het kapitaalverkeer binnen de eurozone een destabiliserende factor blijft.

Banken moeten geen beleggingsfondsen zijn waarvan het neerwaartse risico wordt afgedekt door de belastingbetaler. Dus liever geen Dexia’s meer. De toegevoegde waarde van banken ligt vooral in de locale markten waarin ze zijn geworteld. Daar hebben zij in principe de kennis om een maatschappelijk nuttige rol te vervullen (en dan nog gaat het vaak mis, getuige de Spaanse caja’s). Het grensoverschrijdend kapitaalverkeer heeft echter de eurozone op de rand van de afgrond gebracht. De eurocrisis is dan ook vooral een brevet van onvermogen voor de financiele sector. Het begrenzen van de activiteiten van de financiele sector (en daarmee het aan banden leggen van het vrije kapitaalverkeer binnen de eurozone) is dan ook een kleine prijs voor het redden van de euro.

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s