Archief

Archive for september, 2011

Overmacht of onwil?

4 september 2011 1 reactie

Griekenland zorgt nu ook voor verdeeldheid binnen de VVD. Frits Bolkestein denkt dat het land beter af is buiten de eurozone. Gerrit Zalm benadrukt juist het belang van de integriteit van de eurozone en vreest voor een domino-effect als Griekenland zou gaan.

De economische casus voor een Griekse exit is zwak. Een devaluatie kan ook worden bereikt binnen een muntunie (gewoon de lonen en prijzen verlagen). Herinvoering van de drachme lost het schuldenprobleem niet op (integendeel!) en is bovendien riskant voor het Griekse financiele systeem. Maar bovenal zal een nieuwe drachme het einde betekenen van het hervormingsmomentum. Net als vroeger zullen Griekse politici hun economie aan de praat proberen te houden met eindeloze cycli van devaluatie en inflatie en echte maatregelen uitstellen. De Griekse bevolking verdient beter.

Toch is een Griekse exit niet denkbeeldig. Er zijn wederom problemen gerezen bij de voortgangscontrole door de trojka van EU/ECB/IMF en het lijkt erop dat Griekenland haar doelstelling voor het begrotingstekort niet gaat halen. Het rigide vasthouden aan begrotingsdoelstellingen (zeker die voor 2011) lijkt mij echter niet wenselijk. De economische omgeving is dit jaar verslechtert en dat zal ook zijn weerslag op de Griekse overheidsfinancien hebben. In plaats van naar de uitkomst zal de trojka vooral naar de acties moeten kijken. Heeft de Griekse regering de goede dingen gedaan? Is de benodigde wetgeving aangenomen? Wordt de uitvoering voortvarend ter hand genomen? Zijn politici bereidwillig om in eigen vlees te snijden en maatregelen te nemen die ten koste gaan van hun eigen vrienden? Of gaat het hele proces gepaard met vertragingstactieken en politieke spelletjes?

Kortom, is een gebrek aan voortgang te wijten aan overmacht of onwil? In eerste geval verdient Griekenland nog steeds onze steun. Maar als het onwil is, dan valt voortdurende steun niet meer te verantwoorden jegens de belastingbetaler en is een exit onontkoombaar. In beide gevallen krijgt Griekenland een financieel-economisch beleid dat past bij de kwaliteit van haar politieke elite.

Pleidooi IMF misplaatst

1 september 2011 Plaats een reactie

Het is een goede zaak dat Europese banken worden onderworpen aan strengere kapitaaleisen. Dat proces (Basel III) is in volle gang, en is er natuurlijk altijd discussie mogelijk over de vraag of het ver genoeg en snel genoeg gaat.  Het paniekerige IMF pleidooi voor een snelle en wellicht gedwongen herkapitalisatie van banken in reactie op de schuldencrisis is echter misplaatst.

De vertrouwenscrisis waaronder het Europese bankwezen lijdt is vooral een afgeleide van de vertrouwenscrisis in de markt voor Europese staatsschuld. Het is zaak om dit onderliggende probleem structureel aan te pakken. Stabilisatie van de Europese banken vereist stabilisatie van de grote Europese obligatiemarkten (Spanje en groter). Hiervoor moeten Europese politici de nodige knopen doorhakken (groter noodfonds, centralisatie begrotingsbeleid, €-bonds?). Herkapitalisatie zonder een oplossing voor het Europese schuldenprobleem is dweilen met de kraan open. Bij elk nieuw omvallend dominosteentje (België?, Frankrijk?) moet dan nieuw kapitaal worden opgehaald. Maar van wie? Overheden hebben geen geld en private partijen steken geen kapitaal in banken als het onderliggende probleem doorettert.

De financiële verstrengeling tussen Europese banken en overheden is helaas een feit. Het totaal aan staatsschuld van Europese banken (ca. € 2500 miljard) overstijgt hun kapitaal. Deze op zichzelf ongezonde situatie had in goede tijden kunnen worden voorkomen met betere regulering en toezicht (zie een eerder artikel). Maar op dit moment zitten we ermee. Een slechter moment om portefeuilles Zuid-Europese staatsschuld af te stoten is er niet. Pas wanneer de Europese overheidsfinanciën op orde zijn en het vertrouwen is teruggekeerd in de obligatiemarkten, is het moment aangebroken om de band tussen banken en overheden los te knippen. Dat kan eenvoudig door grenzen te stellen aan de hoeveelheid staatsschuld op een bankbalans.

De sanering van de overheidsfinanciën kost echter tijd en de politieke weg naar een Europees begrotingsbeleid is lang en onzeker. In de tussentijd zullen de financiële markten sceptisch blijven en de kredietwaardigheid van solvabele eurolanden betwijfelen. En natuurlijk roept dat automatisch vraagtekens op over de stabiliteit van Europese banken. Het zij zo. Gelukkig heeft de ECB het mandaat om de stabiliteit van het financiële stelsel te waarborgen. Zij kan onbeperkt liquiditeit verstrekken of liquiditeit garanderen en de banken daarmee uit de wind houden. Dat zal de komende tijd nog hard nodig zijn.

Categorieën:Uncategorized