Home > Banken > Ringfencing: het enige effectieve macroprudentiele instrument

Ringfencing: het enige effectieve macroprudentiele instrument

Het toverwoord in toezichtsland is macroprudentieel toezicht. Het idee hierachter is dat goed toezicht op de liquiditeit en solvabiliteit van individuele financiele instellingen – het traditionele microprudentiele toezicht – tekort schiet in een wereld waarin de onderlinge afhankelijkheid van banken en financiele markten sterk is toegenomen. Ingrepen die vanuit het perspectief van de individuele instelling prudent zijn – zoals het afstoten van risicovolle activa – kunnen immers een sneeuwbaleffect in de financiele markten teweeg brengen en daarmee de stabiliteit van het financiele stelsel als geheel in gevaar brengen. Dit is het bekende systeemrisico.

Hoe kan het systeemrisico worden beheerst? Er zijn een aantal verschillende benaderingen mogelijk. Ten eerste kunnen centrale banken proberen om de macroeconomische omgeving waarin banken opereren stabieler te maken. Dit zou betekenen dat het monetair beleid niet langer alleen in dienst komt te staan van prijsstabiliteit, maar bijvoorbeeld ook van het voorkomen of doorprikken van zeepbellen in de financiele markten. Zeepbellen zijn echter lastig te onderkennen en centrale bankiers hebben hierin geen evident comparatief voordeel. Ook Greenspan raakte er tijdens de hoogtijdagen van de dot.com bubble van overtuigd dat de ICT-revolutie ons hogere groei met een lage inflatie zou bezorgen. Als centrale banken proactief proberen om jubelende financiele markten onderuit te halen, dan zal dat bovendien politieke weerstand oproepen.

Een tweede benadering is gericht op het gedrag van banken. Het Basel raamwerk is hiervan een goed voorbeeld. Hiermee proberen toezichthouders te bereiken dat banken minder risico nemen door o.a. de kapitaaleisen te wegen naar het risico van de bankactiva. Risicoweging van activa heeft de kredietcrisis echter niet kunnen voorkomen. Het nieuwe Basel regime zal dan ook geen stabiliteit brengen, maar daagt banken vooral uit om de regels wederom te omzeilen. In de nieuwe Basel editie zit ook een extra kapitaaleis voor systeemrelevante banken (de zogenaamde sifi’s). Deze eis lijkt streng, maar is misschien een kleine prijs om officieel te worden aangemerkt als “bank die nooit mag omvallen”. De extra kapitaaleis kan dan worden terugverdiend door deze status te exploiteren (bijvoorbeeld via lagere financieringskosten).

De derde benadering grijpt aan op de structuur van de financiele sector, in plaats van op het gedrag van de spelers. Deze benadering start met het beantwoorden van een aantal existentiele vragen over de financiele sector die toezichthouders vaak niet durven te stellen. Wat is de toegevoegde waarde van verschillende financiele activiteiten? Welke activiteiten zijn maatschappelijk gezien zo belangrijk dat ze onder een publiek vangnet moeten vallen? Mijn antwoord: kredietverlening aan partijen die geen rechtstreekse toegang hebben tot de kapitaalmarkten (MKB-bedrijven en consumenten), het verzorgen van het betalingsverkeer en het in bewaring nemen van spaargeld. In dit rijtje hoort in ieder geval niet thuis het beleggen in obligaties met rommelhypotheken of van PIGS landen. De volgende stap is dan het zodanig herstructureren van de financiele sector, dat de maatschappelijke nuttige bancaire taken juridisch en economisch worden afgeschermd van activiteiten die banken onnodig blootstellen aan systeemrisico. Dit wordt ook wel ringfencing genoemd. Ringfencing grijpt rechtstreeks aan op een van de oorzaken van systeemrisico: de hoge mate van interconnectiviteit van financiele markten en instellingen.

Vooral de toezichthouders in het VK zijn gecharmeerd van de structuurbenadering. Zo bestaan er plannen om de consumentenactiviteiten van de Britse grootbanken af te schermen van de investment banking activiteiten. Ook oefent de Britse toezichthouder druk uit op buitenlandse banken om hun bijkantoren in de City of London om te zetten in aparte juridische entiteiten, zodat deze onder Brits toezicht vallen en afgeschermd zijn van het hoofdkantoor. Dit mede naar aanleiding van de Icesave saga.

Het IMF noemt het veranderen van de structuur als een instrument om het macroprudentiele risico te beperken. Ook rating agencies zijn van mening dat een bank die zijn buitenlandse activiteiten ringfenced via dochterondernemingen vanuit het oogpunt van systeemrisico veiliger is dan een bank die met buitenlandse bijkantoren werkt.

Zolang er geen bewijs is dat centrale bankiers zeepbellen kunnen voorkomen en dat toezichthouders bankiers tot maatschappelijk verantwoord gedrag kunnen aanzetten, is structuurbeleid het enige effectieve macroprudentiele instrument.

Advertenties
Categorieën:Banken
  1. Jeroen Wiggers
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s