Home > Onderwijs > Brede bachelor geen panacee voor studieuitval

Brede bachelor geen panacee voor studieuitval

 

Het kabinet wil dat universitaire bacheloropleidingen ‘verbreden’. Dat schrijft Trouw op basis van vertrouwelijke stukken. Studenten moeten een brede basis krijgen en zich pas aan het eind van de bachelor en in hun master specialiseren. Zo zijn er minder opleidingen nodig, waardoor de studiekeuze makkelijker wordt en de studieuitval vermindert.

Deze plannen gaan er vanuit dat het Nederlandse studierichtingenstelsel de voornaamste oorzaak is van de uitval van veel studenten. Een bredere inrichting van de bachelor-fase, zoals bijvoorbeeld bij University College Utrecht en de Roosevelt Academy, zou het stelsel “uitval-proof” maken. Maar deze hypothese is nooit goed onderzocht. De  goede rendementen van deze Colleges zijn waarschijnlijk het gevolg van de strenge selectie die zij toepassen, en niet van het brede onderwijsprogramma. Voor de effectiviteit van selectie aan de poort is voldoende evidentie. Opleidingen met een numerus fixus en decentrale selectie, zoals geneeskunde, kennen minder uitval dan studies als bedrijfskunde, rechten en economie, waar twijfelaars zich nog op het laatste moment kunnen inschrijven en niet mogen worden geweigerd. Selectie kan een effectief instrument zijn om de studieuitval bij een aantal niche opleidingen terug te dringen. Maar wanneer de maatschappij van universiteiten verwacht dat zij de huidige aantallen studenten sneller aan een academische graad helpen, kan selectie per definitie geen uitkomst bieden.

Wat dan wel? Betere studievoorlichting wordt vaak geopperd. Maar dit is vooral een politiek correcte maatregel waarbij de student niet hoeft te worden aangesproken op zijn keuze of inspanning, maar waarbij de bal gemakshalve bij de universiteiten wordt neergelegd. Het is gelukkig een onschuldige en relatief goedkope maatregel. Baadt het niet dan schaadt het niet. De kabinetsplannen om door te gaan op het pad van de bachelorverbreding zijn echter allesbehalve onschuldig en raken de eindtermen van veel universitaire opleidingen in het hart. Bij invoering hiervan stuiten we in Nederland op het probleem van de eenjarige masteropleidingen, die uitgaan van een solide disciplinaire voorkennis uit de bachelor-fase. Wanneer afgestudeerden van een brede bachelor eerst nog een jaar moeten schakelen om te worden toegelaten tot de master, dan krijgen we de studievertraging via de achterdeur weer terug. Een brede bachelor kan alleen zonder kwaliteitsverlies worden ingevoerd in combinatie met een twee-jarig mastertraject. En dat zal geld kosten.

In plaats van ons kwalitatief hoogwaardige studierichtingenstelsel op zijn kop te zetten, kunnen we ons beter afvragen waarom veel studenten zo slordig omgaan met hun studiekeuze. Misschien heeft het wel te maken met het feit dat we het de student wel erg gemakkelijk maken om veel te wisselen. Blijkbaar zijn de kosten van een studiewissel voor de individuele student te gering of te ver weg in de toekomst. Dit zou ervoor pleiten om deze kosten te verhogen, zodat ook bij de student het besef ontstaat dat aan het wisselen van studie een prijskaartje hangt. Daarvoor hoeft niet eens het collegegeld te worden verhoogd. De wetgever zou ook grenzen kunnen stellen aan het aantal pogingen tot academische studie dat een student mag wagen. Een “two strikes and you are out”-regel, waarbij studenten na twee negatieve bindend studieadviezen het universitair onderwijs moeten verlaten, zou wel eens heel effectief kunnen zijn om de scholier te prikkelen tot een passende studiekeuze en de focus van studenten op de studie te versterken.

 

Advertenties
Categorieën:Onderwijs
  1. Eric-Wubbo Lameijer
    28 oktober 2012 om 7:21 am

    “De goede rendementen van deze Colleges zijn waarschijnlijk het gevolg van de strenge selectie die zij toepassen, en niet van het brede onderwijsprogramma.” – aangezien selectiemethodes doorgaans een bedroevend lage betrouwbaarheid hebben (kijk maar naar wat gebeurt bij sollicitaties, correlatie tussen interview en ‘performance’ is ongeveer 4%), vermoed ik dat de strenge selectie weinig uitmaakt. Brede bachelor? Misschien. Maar wel zeer waarschijnlijk is dat het (vergeleken met normale universiteiten) zeer intensieve programma motivatie verhoogt. Het MBO kreeg bijvoorbeeld ook last van minder uitval toen ze de eisen intensiveerden…

    • 28 oktober 2012 om 10:26 am

      Maar kijk ook naar de eindexamencijfers vd colleges in de laatste Elsevier. Colleges trekken echt de betere student.

      • Eric-Wubbo Lameijer
        28 oktober 2012 om 3:47 pm

        Bedankt voor je feedback! Ik heb helaas de Elsevier niet, maar ik ben bereid je op dat punt te geloven. Wat we dan eigenlijk nog nodig zouden hebben is een onderzoek naar VWO-scholieren en hun eindexamencijfers, en dan kijken of rendementscijfers per cijfer-gebied verschillen tussen reguliere universiteiten en ‘brede bachelor’-colleges.

        Gezien ervaringen met familieleden en vrienden moet ik wel zeggen dat de meeste uitval lijkt te komen omdat een gekozen studierichting tegenvalt (bijvoorbeeld een nicht die geneeskunde ging studeren en na een week afhaakte omdat de studie haar niet aanstond, of een oudklasgenoot die na drie dagen kapte met economie omdat het type mensen dat economie studeerde hem niet beviel). Het is dus wel geloofwaardig dat een brede bachelors kan helpen. Maar bewezen inderdaad niet.

        Hierbij hou ik ook in het achterhoofd dat psychologisch onderzoek aantoont dat wij mensen prestaties doorgaans toeschrijven aan vaste karakteristieken van anderen (intelligentie, wilskracht) en daarmee de rol van de omgeving zwaar onderschatten. Er is waarschijnlijk meer over studieuitval te zeggen dan middelbareschoolcijfers, maar het is vooralsnog onduidelijk welke van de dingen die bij ‘brede bachelors’ anders zijn (bredere bachelors, kleinere groepen, intensievere lessen of wat dan ook) het effect veroorzaakt. Gezien de grote bedragen die naar hoger onderwijs gaan, lijkt er niet veel geld te worden besteed aan onderzoek naar wat nu echt een rol speelt bij studiesucces.

  2. Eric-Wubbo Lameijer
    28 oktober 2012 om 5:36 pm

    Ik had nog niet inhoudelijk op de rest van het artikel gereageerd, waardoor ik waarschijnlijk teveel op een relatief onbelangrijk detail heb gelet. Mijn excuses daarvoor. Maar nu we het toch over onderwijs hebben:

    Ten eerste denk ik niet dat studies langer zouden moeten worden door een brede bachelor; ik betwijfel of de meeste mensen (op specialisten als arten en advocaten na) veel kennis van hun opleiding gebruiken in hun beroep. Ikzelf (als chemicus) vermoed dat ik niet veel problemen zou hebben gekregen als mijn studieduur zou zijn teruggebracht tot 3 of zelfs 2 jaar. Het gaat voor de werkgevers van de meeste afgestudeerden om het papiertje, niet om de kennis, die zelfs bij ons ‘kwalitatief hoogwaardige onderwijssysteem’ vaak niet in het juiste is gespecialiseerd. Veel werkgevers lijken te denken dat onderwijs gratis is omdat de overheid er toch voor betaalt, maar in werkelijkheid betalen zij (en de hele economie) voor de diplomawedloop die jongeren verleidt steeds meer jaren te besteden aan het vergaren van kennis waarvan het meeste voor hun toekomstige werkgevers en daarmee de maatschappij niet economisch rendabel is. Veel beter zou het zijn eventuele kennislacunes waar dan 5 of 10% van de mensen mee te maken krijgt op te vullen met postdoctorale (deeltijd?)-opleidingen, gedeeltelijk te betalen door de werkgever.

    Ten tweede is mensen straffen voor slechte studiekeuzes misschien wel logisch, maar mensen vergeten nogal eens dat belonen en straffen alleen werkt als de doelgroep weet hoe ze iets op een andere manier kunnen aanpakken, bijvoorbeeld het uitloven van beloningen aan Amerikaanse achterstandsleerlingen werkte bedroevend slecht: het probleem was niet dat de leerlingen niet wilden slagen, maar niet wisten hoe ze een examen moesten halen ( http://www.economist.com/node/16163411 ).

    Kortom: kijken naar een bredere bachelor lijkt me zeker een realistisch alternatief, maar daarnaast zou de overheid ook geld moeten besteden aan onderzoek en experimenten; het is zelden zinvol in het blinde weg dingen te gaan veranderen zonder de echte oorzaken en problemen onderzocht te hebben en pilots te hebben georganiseerd om oplossingen uit te testen.

  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s