Home > Banken, Europese schuldencrisis > Betaal Griekse werknemers in hun eigen schuld

Betaal Griekse werknemers in hun eigen schuld

Economische prognoses laten zien dat de Griekse staatsschuldquote op een onhoudbaar pad is aanbeland. Toch aarzelen politici om door de zure appel van schuldherstructurering heen te bijten. Los van de risico’s voor de Europese financiële sector, zendt een herstructurering het verkeerde signaal aan de Grieken, namelijk dat de verlossing kan komen door kwijtschelding, in plaats van door economische hervormingen.

Doorgaan met begrotingspijn lijden kent echter ook zijn grenzen. Als de Grieken geen licht aan het einde van de tunnel zien, kan er hervormingsmoeheid optreden. Hieronder wordt daarom een alternatief voorgesteld, dat neerkomt op schuldherstructurering, maar de prikkels tot hervorming versterkt in plaats van verzwakt. Het idee is om Griekse werknemers gedeeltelijk uit te betalen in Griekse staatsschuld.

Renteverlaging is één van de manieren om de staatsschuldquote te reduceren. In een vrije kapitaalmarkt is deze optie niet beschikbaar, maar wanneer de overheid huishoudens dwingt om staatsschuld aan te houden kan het wel. Dit komt neer op financiële repressie. Financiële repressie neemt meestal de volgende vorm aan. De besparingen van huishoudens worden min of meer gedwongen aangehouden bij lokale banken, omdat er weinig andere beleggingsalternatieven worden aangeboden. De banken worden op hun beurt verplicht om staatsschuld aan te houden. Op deze manier financiert de burger indirect de overheid. De reden dat Japan, met een staatsschuldquote rond de 200%, geen schuldencrisis heeft is dat de meeste Japanse schuld wordt aangehouden door Japanse huishoudens via het Japanse bankwezen.

Een variatie op dit thema kan een oplossing zijn voor Griekenland. Mijn voorstel is om een stap eerder met financiële repressie te beginnen, door de Griekse lonen gedeeltelijk in overheidsobligaties uit te betalen. Op deze manier wordt de Griekse bevolking gedwongen om zelf een deel van de Griekse staatsschuld te absorberen. Het geld dat de Griekse schatkist bespaart op de loonbetalingen kan vervolgens worden gebruikt om de buitenlandse schulden af te lossen. Op deze wijze wordt hoogrentende buitenlandse schuld geleidelijk vervangen door laagrentende binnenlandse schuld. De rente die op de bij de werknemers geplaatste obligaties wordt betaald bevat immers geen risicopremie en kan eenzijdig door de overheid worden vastgesteld.

Dit voorstel grijpt aan op de drie belangrijkste aspecten van de Griekse crisis:
1) de extreme afhankelijkheid van externe financiering;
2) het feit dat Griekenland jarenlang boven zijn stand heeft geleefd, de consumptieve bestedingen zal moeten verminderen en de externe balans in evenwicht zal moeten brengen;
3) het gebrek aan probleemeigenaarschap bij de Griekse bevolking.

Het laatste punt is misschien wel het belangrijkste. Met het terugplaatsen van Griekse schuld in handen van het Griekse publiek wordt het probleemeigenaarschap gelegd waar het hoort: bij de Griekse bevolking, niet alleen bij hun regering of bij hun mede-Europeanen. Het geeft de Grieken een aandeel in hun publieke sector, een persoonlijk financieel belang bij het succes van de hervormingen en hopelijk daarmee de stamina om de hervormingen vol te houden. Kortom, het geeft ze “skin in the game”, aangezien de waarde van hun obligaties zal stijgen met het succes van de hervormingen.

Naar verwachting zullen Griekse vakbonden hevig protesteren tegen een gedeeltelijke betaling van de loonsom in staatsobligaties. Maar extreme omstandigheden noodzaken extreme maatregelen. In oorlogstijd vinden samenlevingen het heel normaal dat burgers een aanzienlijk deel van hun inkomen teruginvesteren in de nationale inspanning via zogenaamde “war bonds”. Ik geef toe dat dit in het verleden meestal op vrijwillige basis gebeurde en voor het succes afhing van vaderlandsliefde, propaganda en sociale druk. Mijn verwachting is dat deze factoren in Griekenland in onvoldoende mate aanwezig zijn en dat een verplichte deelname nodig is.

Kan dit voorstel de staatsschuldquote ombuigen naar een beheersbaar pad? In potentie, ja. Het arbeidsinkomen maakt een substantieel deel uit van het BBP; het gaat dus om grote bedragen. De precieze jaarlijkse besparingen hangen af van het percentage van het loon dat wordt betaald in obligaties en van het aantal werknemers dat meedoet. Voor de Griekse onderlinge solidariteit zou het goed zijn wanneer werknemers in zowel de publieke als de private sector meedoen en zo de last verdelen. Dan nog zal het enige tijd duren voordat buitenlandse door binnenlandse financiering is vervangen. Op dit punt kan de EU een constructieve rol spelen.

Met het steunpakket van mei 2010 heeft de EU tijd gekocht. Dat zal ook in het bovenstaande plan nodig blijven. Maar in dit voorstel wordt de Europese steun politiek beter verkoopbaar. Wanneer Grieken hun eigen staatsschuld aanhouden en daarmee het eigenaarschap van en de verantwoordelijkheid voor de problemen in hun publieke sector aanvaarden, kan het Noord-Europese electoraat gemakkelijker worden overtuigd van de wijsheid om de Grieken krediet te verlenen op gunstige voorwaarden (met een lage rente en een lange looptijd). De combinatie van Griekse financiële repressie en Europese solidariteit kan zo een de facto schuldherstructurering bewerkstelligen, zonder de nadelige consequenties van een echte.

Eerder verschenen op EconomieOpinie, 16 maart 2011

Advertenties
  1. Nog geen reacties
  1. 2 december 2011 om 7:55 am

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s